JAK MONA USPRAWNI SERI BIBLIJN "VOCATIO"
UWAGA!!!
Dane w poniszym artykule s ju nieaktualne (przynajmniej jeli chodzi o NT), gdy Wydawnictwo "Vocatio" we wrzeniu 2014 (a wic jakie dwa lata pniej ni uczyniem to ja na moim portalu biblijnym - zob. film ) wydao poprawion wersj Nowego Testamentu w wersji interlinearnej, zawierajc numery Stronga i odpowiadajce im numery ze Sownika Ks. Popowskiego oraz zapis fonetyczny tekstu greckiego zob. tutaj
Artyku jednak pozostawi na serwerze, aby mona byo przeczyta o rznicach midzy obecnym a starym wydaniem.
Oceniajc seri biblijn wydawnictwa "Vocatio" nie mona nie zacz od pochwa. Jest to znaczce dzieo na rodzimym rynku biblijnym i wielka pomoc dla tych wszystkich, ktrzy chc lepiej pozna jzyki oryginalne Pisma witego. Tylko kto o ciasnym, sekciarskim umyle moe w wypadku tego dziea poprzesta na krytyce. W poniszym opracowaniu chciabym jednak zwrci uwag na pewien aspekt, ktry budzi u mnie pewn doz niezadowolenia.
Na Zachodzie ju od ponad stu lat protestanci w swoich publikacjach biblijnych stosuj tzw. numeracj Stronga (od nazwiska biblisty). System ten jest prosty i bardzo funkcjonalny. Kady wyraz hebrajski i grecki (sowo podstawowe) otrzyma swj wasny numer. Mamy wic 8674 sowa hebrajskie i 5624 sowa greckie. Jaka z tego pynie korzy? Popatrzmy!
W powyszym wersecie z Ewangelii Mateusza 1,1 kade sowo greckie ma m.in. swj numer i kod gramatyczny. Ta numeracja jest identyczna dla wszystkich publikacji elektronicznych i drukowanych w caym wiecie protestanckim. Kto badajcy Bibli, nieznajcy zupenie alfabetu greckiego, widzc e pod sowem DAVID widnieje numer 1138 moe klikn myszk na to sowo lub zajrze do drukowanego sownika pod ten numer, gdzie znajdzie informacj, jak si to sowo wymawia, jaka jest podstawowa forma tego sowa czy nawet zobaczy listing wszystkich wersetw biblijnych, w ktrych to sowo wystpuje.
Oto przykad adnotacji sownikowej dla tego numeru: http://www.blueletterbible.org/lang/lexicon/lexicon.cfm?Strongs=G1138&t=KJV
KWESTIA NR 1:
- nieuwzgldnienie przez wydawnictwo numeracji Stronga. Nie jestem tutaj za bardzo zaskoczony - katolicy z zaoenia nie stosuj tego systemu a szkoda - zastosowanie tej numeracji przyniosoby pen synchronizacj z setkami publikacji internetowych i drukowanych.
KWESTIA NR 2:
- "Vocatio" wprowadzajc wasn numeracj sw greckich i hebrajskich nie zadbao o synchronizacj midzy poszczeglnymi publikacjami - kada z nich praktycznie "gra w swoje numerki". Zacznijmy od Nowego Testamentu, wersetu Mt 1:1:
Jak wida na zaczonym obrazku, w wydaniu interlinearnym Nowego Testamentu nad wyrazami nie ma adnych numerw
Bardzo pomogyby one tym czytelnikom, ktrzy nie znaj alfabetu greckiego a posiadaj Wielki Sownik Grecko-Polski Nowego Testamentu. Wydanie interlinearne z kodami gramatycznymi:
Haso "Dawid" opatrzone jest numerem 1153. Jakie byoby to uatwienie, gdyby numery ze sownika znajdoway si nad tekstem interlinii Nowego Testamentu.
Stary Testament
W tekcie interlinearnym Starego Testamentu "Vocatio" umiecio numery:
I tak np. nad sowem "stworzy" widnieje numer 455. Czy jest to take numer hasa ze sownika? Niestety nie. Jest to tylko numer indeksu rdzeni, znajdujcego si na kocu Picioksigu
Natomiast sowo "stworzy" w sowniku, jak wida poniej, ma numer 1374. Obok tego numeru znajdziemy sowo podstawowe (rdze). Czy nie mona byo w tekcie da od razu numeru hasa sownikowego, gdzie bez problemu mona znale take rdze? I ponownie te same numery w tekcie hebrajsko-polskim i sowniku pozwoliyby bez adnych problemw korzysta komu zupenie nie znajcemu alfabetu hebrajskiego.
Zanim zosta wydany Wielki Sownik Hebrajsko - Polski i Aramejsko-Polski Starego Testamentu, mona byo korzysta z wydanego przez "Vocatio" Podrcznego Sownika Hebrajsko-Polskiego i Aramejsko-Polskiego Starego Testamentu . W tym sowniku pod interesujcym nas hasem nie mamy ani numeru 455, ani numeru 1374 - nie mamy adnego numeru!
Podsumowujc:
Biblijna seria wydawana przez "Vocatio" jest bardzo cennym dzieem. Szkoda tylko, e wydawca we wsppracy z autorami nie pomyla o jednolitym systemie, pozwalajcym czytelnikom nie znajcym jzykw oryginalnych na pene wykorzystanie skarbca wiedzy zawartego w tym dziele.
Dalsze sugestie
W tym miejscu chciabym przedstawi te aspekty programw biblijnych, ktre znane s od wielu lat, a mogyby zosta wykorzystane przez Vocatio.
1) Konkordancja sw hebrajskich i greckich w kontekcie przekadu biblijnego w jzyku polskim (np. Biblii Tysiclecia).
Poniej przykad takiej konkordancji powizanej z przekadem rosyjskim. Sowo hebrajskie o numerze 3585 (oczywicie jest to numeracja Stronga) wystpuje w tej Biblii 6 razy; podane s wersety z wystpieniem tego sowa a sowo rosyjskie bdce odpowiednikiem sowa hebrajskiego jest wytuszczone.
2) Bardzo popularne s przekady interlinearne, ktre take umieszczaj tekst przekadu w jzyku narodowym. Gdy czyta si przekad sowo za sowo np. jak w Vocatio, to czasami trudno jest zrozumie sens zdania. Umieszczenie obok w kolumnie np. Biblii Tysiclecia pozwolioby, w razie niejasnoci, lepiej zrozumie sens zdania.
Przykad - publikacja The Interlinear Bible Hebrew Greek English:
zdjcie okadki:
Stary Testament:
Nowy Testament
3) Rozwizaniem idealnym jest zastosowanie interlinii i odwrconej interlinii rwnoczenie. Tak opcj stosuj ju niektre portale biblijne i wydawnictwa. W odwrconej interlinii chodzi o to, e punktem wyjcia jest nie tekst oryginau, lecz tekst przekadu w jzyku narodowym - to wzgldem niego s przedstawiane sowa oryginalne.
http://www.esv.org/assets/blog/2005.07.interlinear.1.big.png
Widzimy na powyszym obrazie, e tekstem wyjciowym jest przekad angielski, a sowa greckie (oryginalne) s poprzestawiane, aby odpowiaday szykowi zdania angielskiego, przy czym, obok sw greckich widniej mae numery oznaczajce kolejno sw greckich w zdaniu w tekcie oryginalnym.
Filmy na youtube o odwrconej interlinii zobaczy mona pod tymi linkami:
http://www.youtube.com/watch?v=e7Ualk4oB5s (angielski)
http://www.youtube.com/watch?v=PIuBwsrYq90 (angielski)
O odwrconej interlinii mona poczyta pod tym linkiem: http://wiki.logos.com/Reverse-Interlinear$2fInterlinear__Bibles (angielski)
